ΘΡΑΥΣΜΑ [03] – ΕΝ ΕΙΔΕΙ ΑΝΑΓΓΕΛΙΑΣ

4B8A6CEC28C42B6F9158190A38576E12

Κάποιοι από σας θα γνωρίζετε την σημασία της μιας και μοναδικής ηχογράφησης των Δεκαπέντε Εσπερινών του Μάνου Χατζιδάκι, το 1964. Κάποιοι από σας θα θυμάστε πως τις κιθάρες έπαιζαν τα δυο ιστορικά πρόσωπα της ελληνικής κιθαριστικής σκηνής, ο Δημήτρης Φάμπας και ο Γεράσιμος Μηλιαρέσης. Κάποιοι από σας έχετε ακόμα στα αυτιά σας τις γενναιόδωρες ηχητικές λάμψεις κάτω απ’ τα δάχτυλα του Χατζιδάκι, το στιβαρό μπάσο του Ανδρέα Ροδουσάκη και τα εξαίσια γλιστρήματα της Αλίκης Κρίθαρη στην άρπα. Αυτά ανήκουν πλέον στην ζώσα μυθολογία μας.

Μισό και πλέον αιώνα απ’ την ηχογράφησή τους, οι Εσπερινοί παρουσιάζονται για πρώτη φορά με μιαν ευτυχή σύνθεση, και με τις ευλογίες του υιού Χατζιδάκι, αλλά και του Ανδρέα Ροδουσάκη, που ήταν αδιαλείπτως παρών στις πρόβες, φέροντας μνήμες απ’ τις λεπτομέρειες ενός υλικού που δεν ήταν καταγεγραμμένο και που έπρεπε εξ αρχής να αναπλαστεί.

Οι σημερινοί ρόλοι έχουν μοιραστεί ως εξής:

Στο πιάνο του Μάνου Χατζιδάκι, ο Γιώργος-Εμμανουήλ Λαζαρίδης. Στην κιθάρα του Γεράσιμου Μηλιαρέση, ο Γιώργος Μουλουδάκης. Στην κιθάρα του Δημήτρη Φάμπα, ο Χάρης Κανελλίδης. Στην άρπα της Αλίκης Κρίθαρη, η Γωγώ Ξαγαρά. Στο κοντραμπάσο του Ανδρέα Ροδουσάκη, ο Χρήστος Κομισόπουλος.

Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται μια νέα εκδοχή της Μυθολογίας, με την νεαρή Δήμητρα Σελεμίδου, στον ρόλο του -επίσης νεαρού τότε- Γιώργου Ρωμανού.

Εθνική Λυρική Σκηνή, στις 10, 16, 18 και 19 Μαΐου

Οι λεπτομέρειες:

http://www.nationalopera.gr/gr/event/erga-manou-hatzidaki-stin-enallaktiki-skini/

και ένα σχετικό κείμενο:

https://yorgosmouloudakis.wordpress.com/2018/04/26/μυθολογια-των-15-εσπερινων-μιλωντασ-για/

Γιώργος Μουλουδάκης, 7 Μαΐου 2018

Advertisements

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ 15 ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ-ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΟΝ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

R-2660916-1418943425-1461

Αγαπητοί μου φίλοι και συμμαθητές – πάντα συμμαθητές σε κάθε ωραία σύναξη..

Μέσα στην διαρκή γιγάντωση των μεγεθών και στην παράλληλη συρρίκνωση της σημασίας των πραγμάτων, οι πλέον ψύχραιμοι από μας παρατηρούμε την συνακόλουθη, και εκδικητική προς κάθε έλασσον μέγεθος, γιγάντωση της Άνοιξης εκεί έξω. Φαίνεται πως όντως κάποτε “θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση”, κατά πως συλλάβιζε απ’ το λεξικό του ο μέσα κι έξω Οδυσσέας, είτε του Ομήρου είτε της Σαπφούς είτε του Ελύτη, ίδιο και το αυτό, κι όντως οι έσχατοι θα γενούν πρώτοι, κάτι που, ως γνωρίζουν οι πιο εμβριθείς των θεολόγων, έχει ήδη από χιλιετίες συντελεσθεί.

Θα προλάβω εδώ να σας ευχαριστήσω για τις πολύτιμες ευχές σας διά την ονομαστικήν μου εορτήν, ευχές που σε παρθένα σώματα μπορούν να λειτουργούν ως προσευχή και ως ευχή της μάνας. Και αν δεν είμαστε παρθένοι, η ίδια η ευχή μας εξαναγκάζει σε Άσκηση, σε μιαν εκλέπτυνση των εργαλείων που διαβάζουνε τον κόσμο εκεί έξω κι εκεί μέσα, ίδιο και το αυτό για κάποιους, όσο κι απείρως άμοιαστο για κάποιους άλλους, και ιδού τα δυο στρατόπεδα που από καταβολής κόσμου μάχονται να υπερισχύσουν, και πότε το ένα, πότε το άλλο δείχνει να προπορεύεται κι ύστερα πάλι ανάποδα. Πού είμαστε ετούτη τη στιγμή, και ποια η εξουσία που ως δύναμη νικητήρια ανεμίζει τα λάβαρα πίσω απ’ την πλάτη μας; Μα άλλη ώρα αυτό. Για τώρα, ας καθίσουμε στο ξέφωτο.. Συνέχεια

ΘΡΑΥΣΜΑ [02] – ΕΝ ΑΝΑΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΣΤΟ ATHENAEUM (28-30/4/18)

ΚΕΡΙ-ΦΛΟΓΑ

Το φως μεταλαμπαδεύεται, μέρες που είναι, στην μνήμη μας, απ’ τον έναν φωτεινό δότη στον άλλο, απ’ τον -από σύμπτωση ή από επιλογή- ήδη φέροντα το φως, στον εν αναμονή, στον σωστά προετοιμασμένο να δεχθεί το χαρμόσυνο μήνυμα στην ψυχή του και να την παρηγορήσει.

Τρίτη μέρα του Πάσχα, στην κορυφή της αγαπητικής διάχυσης της Ανάστασης μες στην Άνοιξη -όσο το μπορεί ο καθένας κι όπως το μπορεί- πλάι σε νέες δραματικές απώλειες και πλάι σε νέες χαρμόσυνες αφίξεις, δεμένοι χειροπόδαρα στο δράμα απ’ τη μια της πολεμικής καθημερινότητας και στην επιτακτική ανάγκη απ’ την άλλη να ανανεώσουμε το βλέμμα μας προς τη ζωή, να ξανακοιτάξουμε την ιστορία και το παρόν σαν -επιτέλους- Ηλιοτρόπια κι όχι σαν αποχετευτικός μηχανισμός των ανά την υφήλιο ακαθαρσιών, έρχομαι να υπενθυμίσω τις δικές μας προσπάθειες στον [μέγα για εμάς] Μικρόκοσμο των προσωπικών μαχών: Συνέχεια

ΘΡΑΥΣΜΑ [01]

[Εθνική Λυρική Σκηνή, 10 Δεκεμβρίου 2017. Χαιρετισμός του Γ. Μουλουδάκη, απ’ τη θέση του Γενικού Γραμματέα του Διεθνούς Καλλιτεχνικού Κέντρου Athenaeum, κατά την τελετή λήξης του 40ου Grand Prix Μαρία Κάλλας.]

Διεθνές Καλλιτεχνικό Κέντρο Athenaeum -

«Υπάρχει κάτι στον τρόπο της Κάλλας, που παραμένει ανεξήγητο. Κάποιοι θα πουν πως ήταν μια ακραία εκλέπτυνση της τεχνικής, που μπόρεσε να χωρέσει ολόκληρο το πρόσωπό της και να κατευθυνθεί ακόμα βαθύτερα, σε περιοχές που ούτε η ίδια γνώριζε μα που μέσα απ’ την τέχνη της τολμούσε να αγγίξει. Στον βυθό τέτοιων εξερευνήσεων συναντούσε όλους μας, τον κοινό μας μύθο εκφρασμένο σε ήχους, με τον τρόπο μιας ιέρειας.

Όμως, για να καταδυθείς σε τέτοιες βαθιές θάλασσες (όπου τα δαιμόνια θα σε πολεμούν από μέσα σου κι απ’ έξω σου) χρειάζεσαι μια στεριά για να βουτήξεις, καθώς και το οξυγόνο της επιφάνειας. Ας ονομάσουμε αυτήν την στεριά, αυτό το σταθερό σημείο της Κάλλας: Μουσικό Ήθος. Ήταν ο τρόπος που έκανε την τέχνη της να ηχεί σαν την ζωή της και την ζωή της να μοιάζει με καλλιτέχνημα. Μακριά απ’ τη ρηχότητα της αισθητικής, μακριά απ’ τα κύμβαλα της βραχύβιας επιτυχίας. Δείχνοντας “πάσαν ομορφιά και πάσαν καλοσύνη” κατά πως είπε ο Σολωμός. Συνέχεια

Γ.ΜΟΥΛΟΥΔΑΚΗΣ-ΔΥΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

seminario2018_afisa02_screen

Σχεδιασμός αφίσας Athenaeum: Μαρία Χαραλάμπους. Φωτογραφία: Νίκος Κουλαμάς.

«Η Μουσική και το χαμένο Κέντρο”
Σειρά διαλέξεων και μαθημάτων

6ο σεμινάριο στο Athenaeum, 28-30 Απριλίου 2018

5ο σεμινάριο στο Παγκρήτιο Ωδείο Ηρακλείου, 31 Μαρτίου-2 Απριλίου 2018

 

Η ανακοίνωση

Με το χαμένο κέντρο της σύγχρονης μουσικής πράξης ασχολείται το 6ο σεμινάριο κιθάρας του Γιώργου Μουλουδάκη στο Athenaeum και το 5ο στο Παγκρήτιο Ωδείο Ηρακλείου. Πολύ περισσότερο από παρατήρηση εσωτερικής χρήσης για τον έλεγχο της αλήθειας της εκτέλεσης, το χαμένο κέντρο παραμένει η καίρια αρρώστια της εποχής και ο κρυμμένος λόγος της πολιτιστικής και εθνικής ανελευθερίας μας.

 

Στα καθ’ ημάς (αφελείς ερωτήσεις)

Ποιο έργο παίζουμε όταν παίζουμε το ίδιο έργο;

Ακουμπάμε τις εκτελέσεις μας στην αισθητική ή στη μεταφυσική;

Εμείς και οι ευρωπαίοι φίλοι μας μοιραζόμαστε το ίδιο εργαλείο αντίληψης;

Είναι δυνατόν για την “δύση” να βιώσει τον δικό μας τρόπο θέασης του κόσμου; Έχει η συγκεκριμένη απάντηση εφαρμογή στη μουσική πράξη;

Ποιους θα ονοματίζατε ως σύγχρονους δωσιλόγους και γιατί το σπάσιμο κάθε εισαχθείσας αυθεντίας είναι μονόδρομος για την εδραίωση μιας δικής μας κλίμακας (και μουσικών) αξιών;

Η έννοια της Αριστείας στον κόσμο μας ή πώς διαφυλάσσεται η μουσική αλήθεια απ’ τους κουκουλοφόρους των κάθε λογής διαγωνισμών;

Θα ψηφίζατε ως επιτακτική την ανάγκη “αλλαγής χρήσης” της μουσικής;

Θεωρείτε τον θάνατο του κλασικού κιθαριστή απαραίτητο για την υγεία του αισθήματος;

Είναι αυτή η κατάλληλη στιγμή για να πάρουμε πίσω την κλεμμένη βαθύτερη καθημερινότητά μας απ’ τους ανάλατους; Συνέχεια

Ο ΜΠΡΑΝΤΟ, Η ΚΥΡΙΑ ΕΛΕΝΗ, Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Untitled-6_81

Στην σημαντικότερη, για μένα, ταινία του ελληνικού κινηματογράφου, την Αγέλαστο πέτρα του Φίλιππου Κουτσαφτή, υπάρχει ένα πρόσωπο, η κυρία Ελένη, που κάθε  απόγευμα, μετά την δύση του ηλίου, περπατά παράλληλα στον αυτοκινητόδρομο της εθνικής, στην Ελευσίνα, για να ανάψει το καντήλι σε ένα εικονοστάσι. Η συγκεκριμένη ιεροτελεστική πράξη επαναλαμβάνεται κατά τον Κουτσαφτή με απαράλλαχτες λεπτομέρειες επί δέκα και πλέον έτη, χωρίς κάποιον εμφανή λόγο πέραν του να μείνει άσβεστη η μνήμη κάποιων προσώπων που έχασαν τη ζωή τους σε μια δύσκολη στροφή του βίου τους και του συγκεκριμένου αυτοκινητόδρομου. Το πρόσωπο της κυρίας Ελένης, με ένα ανεπαίσθητο φωτοστέφανο που ο φακός του Κουτσαφτή έχει την τύχη να συλλάβει και να απαθανατίσει, είναι ήρεμο, μειλίχιο, βουτηγμένο στον κόσμο των αρρήτων, των οποίων την ευθύνη και τη χάρη επωμίστηκε να μεταλαμπαδεύσει στον παρόντα χρόνο όσο και στον μέλλοντα. Κατά τον σκηνοθέτη αυτής της μοναδικής ταινίας (μπαίνω στον πειρασμό να πω ποιητή του ενός βιβλίου, εφόσον έρχεται στον νου μου ο Νίκος Γκάτσος και η Αμοργός του) η κυρία Ελένη αναλαμβάνει στον κόσμο αυτόν να καθαρίσει την σκοτεινή αύρα κάθε κακού, κάθε φωνασκούσας ανοησίας, που στην ταινία συνοψίζεται επί παραδείγματι στην σπουδή των ΜΜΕ να φωτίσουν ως δεσπόζον γεγονός την επίσκεψη στην Ελλάδα -προκειμένου να μιλήσει για το περιβάλλον!- του διάσημου τότε και μακαρίτη τώρα Μάρλον Μπράντο (όχι αυτού που στόλιζε με τη νεότητα και το ταλέντο του το Λεωφορείον ο Πόθος του Τενεσή Ουίλιαμς, αλλά τον μετέπειτα παχύσαρκο που λάδωνε, μπορεί να υποθέσει κανείς, δικαστές για να σώσει τον γιο και το όνομά του απ’ τον διασυρμό), και της φιλοξενίας που επιφύλαξε σ’ αυτόν τον Μπράντο γνωστή οικογένεια εφοπλιστών, που δεν κατονομάζεται (και σωστά, γιατί έτσι πρέπει να τιμούμε την σπουδαιότητα προσώπων όπως η κυρία Ελένη, γυρίζοντας την πλάτη στο έλασσον ύψος των επιχειρηματιών), αλλά καρφώνεται με τον δείκτη του δεξιού ως “ο ιδιοκτήτης των διυλιστηρίων της ΠΕΤΡΟΛΑ”. Συνέχεια

ΔΥΟ ΕΛΛΑΔΕΣ Ή Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΝΘΗΣ

 

ωω92

Έχω ξαναμιλήσει, σ’ αυτήν εδώ την σειρά, για τον χαμένο πλέον άξονα της μεταφυσικής οπτικής που διαπερνά το έργο του Χατζιδάκι και για την δυσκολία να ξαναβρεθεί, τη απουσία του (ιδίου), το υποφωτισμένο μονοπάτι που θα οδηγούσε σε μια επαρκή εκτέλεση των έργων του σήμερα. Ο Χατζιδάκις δεν ήταν μόνος του στην αναζήτηση αυτού του άξονα. Περισσότερο ή λιγότερο συνειδητά απ’ τον ίδιον, οι σύντροφοι της γενιάς του παρέκαμπταν το πολύβουο της εορτής με τα φράγκικα ενδύματα και αναζητούσαν στα αποκαΐδια της ήττας σημάδια απ’ την λάμψη μιας διαφεύγουσας ελληνικότητας, όχι εθνικοφρονούσας αλλά λαμπερής όσο τα σπαράγματα του Σολωμού και παρηγορητικής όσο η γλώσσα του Ερωτόκριτου.

[Ήδη απ’ το 2007 έγραφα για τούτα, στο “ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΑΝΗΚΕΙ Ο ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ”, μια κυκλική αλλά όχι εντελώς άχρηστη φλυαρία σε δυο μέρη, που θα βρείτε στον φάκελο «ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΝΕΟΥΝ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ» αυτού εδώ του ιστότοπου.]

Επιστρέφοντας στον χρόνο μας: Στις 4 και στις 5 Νοεμβρίου, παρουσιάστηκε, στο ΚΠΙΣΝ, πλήρης, η “Εποχή της Μελισσάνθης”. Το έργο είναι κομβικό για την κατανόηση της σημασίας του Χατζιδάκι και φιλοξενεί στο λυρικό του σώμα δυο διαστάσεις της οπτικής του δημιουργού του για την Ελλάδα, όσο και έναν υποδόριο θρήνο για τον χαμένο συλλογικά άξονα για τον  οποίο μίλησα παραπάνω. Αυτός ο θρήνος λειτούργησε με τον ίδιο τρόπο στο έργο και στη ζωή του Χατζιδάκι, εξού και ο αόρατος βασανισμός κάθε τέτοιου ευλογημένου ανθρώπου. Συνέχεια

ΜΥΡΤΩ / ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΝΘΟΥΣ

05_hand

P.Kokkinias

 

στην Αθηνά, στον Γιώργο, στην Αναστασία

Το παρακάτω γράφτηκε το βράδυ που έμαθα το τραγικό νέο, και γράφτηκε αυτόματα, οπότε δεν μου ανήκει. Ανήκει ίσως στην συλλογική ανάγκη να μιλήσουμε με λέξεις που πασκίζουν να χωρέσουν το νόημά τους χωρίς ποτέ να τα καταφέρνουν, είναι παρόλα αυτά οι μόνες που διαθέτουμε. Πολύ περισσότερο, αυτός που κάθε φορά τις χειρίζεται είναι ένας, οπότε ας του συγχωρεθεί η φτώχια τους σε σύγκριση μ’ εκείνα που θα μπορούσαν να έχουν πει. Τα πρόσωπα είναι πάντα πιο πλούσια, κι ο τρόπος που ακουμπάνε μέσα μας διαρκής και ανεκλάλητος. Θα χρειαζόταν μια ζωή να περιγράψεις μια ζωή, ή ίσως μόνον η μαγεμένη σύμπνοια όλων μας την στιγμή του εσωτερικού συλλαβισμού. Σήμερα, το μόνο που αξιώνομαι είναι να υποκλιθώ στην βαθιά αγνότητα αυτού του προσώπου που έφυγε και τώρα το βρίσκω στην πιο ακριβή γωνιά της μνήμης, όσο και στον πόνο των δικών της που τους προσφέρθηκε η φωτεινή προίκα να ζήσουν μιαν επιπλέον ζωή στο όνομα αυτής που τους προίκισε. Να κάτι όμορφο, όσο κι εκείνο το κορίτσι, ένα λιβάδι από δυνατότητες. Τι παραπάνω μπορεί ο θάνατος απ’ το να υπογραμμίσει τη ζωή;

Αντιγράφω απ’ την 12η Σεπτεμβρίου:

 

Μου επιτρέπεται να πενθήσω κάποιoν που δεν ξέρω; Μου επιτρέπεται να θρηνήσω για ένα πρόσωπο που δεν με ξέρει, μα που είναι βαθιά χαραγμένο στην ψυχή μου;

Κι όμως, την συνάντησα. Κοίταζε το κινητό της χυμένη σε μια καρέκλα της τραπεζαρίας, απέναντι, όσο οι υπόλοιποι μιλούσαμε. Έμοιαζε να μην την απασχολούν αυτά που λέγαμε, συμμετείχε όμως με μια ευγενική απροθυμία, κι ύστερα έπεφτε ξαφνικά στην αγκαλιά της μάνας της. Μια ευγνωμοσύνη ξεχείλιζε μέσα της, σκέφτηκα, και την έφερνε στην ηλικία που ήταν επιτρεπτές τέτοιες διαχύσεις, κάτι με παραξένευε όμως: Αυτή, η αρχόντισσα κάθε εφηβικής φαντασίωσης, αυτή, που τα μάτια της ήξεραν περισσότερα για μένα από μένανε τον ίδιο, καταδεχόταν το λοιπόν να γίνει μπροστά μας για λίγο και πάλι παιδί; Μετά επέστρεφε στα πίσω της δωμάτια, κι άφηνε μόνο ένα μικρό κενό για να την διαβάζεις. Συνέχεια

ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ

4271410996_02d7e49d69_z

Να προχωράτε ευθεία, επιτυχείς στις κριτικές σας και με βάθος στον σχολιασμό, ποιος σας διαβάζει πλέον και ποιος ασχολείται περισσότερο απ’ το ένα, που ένα like τιμολογείται, δευτερόλεπτο, κι αυτό αν η φωτογραφία εντυπωσιάζει, να ψαρέψει βλέμμα αφηρημένο, σαν δεν ντρεπόσαστε, ζωή σπαταλημένη στις καλές κουβέντες των συνταξιούχων του twitter, συνταξιούχων κάθε κλάσης, αν καταλαβαίνετε, ανηλίκων κάθε ηλικίας, μα, όπως και να το δεις, είναι καθησυχαστικό να κάνεις ό,τι και οι άλλοι, άντε οι άλλοι στο οπτικό πεδίο σου, πού να κοιτάζεις τώρα πιο λοξά και πού να ψάχνεις σε ξένες γειτονιές, τράβα μπρος και μη σε μέλλει, και μη μιλάς, προπάντων μη μιλάς, ο βασιλιάς κοιμάται, μην παραβαίνεις τη διπλή γραμμή, μην αναπνέεις πιο δυνατά απ’ τον συριγμό του σύμπαντος ύπνου, όχι πιο δυνατά απ’ το τύμπανο του χωριάτη, και μην χορεύεις, και μην τραγουδάς, μην παίζεις, εξόν και το ‘χει ορίσει η σύνοδος της ανατέλλουσας μετριότητας, που πα’ να πει η βασιλεία του μέσου όρου, ω, ναι έτσι είναι ό,τι και να πείτε, δέστε τους πώς γνωρίζουν άριστα, πώς ξέρουν πώς προσεταιρίζεσαι κάθε υπόλειμμα ζωής, φτάνει να γράφει και τον χορηγό στην ούγια, εκείνον που φροντίζει για Συνέχεια

ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΙ

rodi_slider_01

Στην σκιά δύσκολων στιγμών που κάποιοι φίλοι μου περνάνε, σε μια ευρύχωρη γωνιά της οποίας κάθε κανονικός άνθρωπος θα σταθεί για λίγο να διαλογιστεί πάνω στη ζωή και στον θάνατο, κηρύσσεται η προσωρινή έναρξη της χρονιάς, η εκπυρσοκρότηση που ανασυγκροτεί την ακινησία, η αναμόχλευση κάθε μικρής και μεγάλης προσπάθειας, που αν μπορούσαμε να την δούμε σαν φωτογραφία μαρμαρωμένου χρόνου θα ανακαλύπταμε πως ήταν από πάντοτε εδώ, ως το παρόν το μέλλον και το παρελθόν του Έλιοτ, ως το παρόν το μέλλον και το παρελθόν του Ηρακλείτου και το δικό μας. Συμπαγές αεί παρόν σώμα. Ας προχωρήσουμε έτσι.

Να πενθήσεις υπάρχουν τρόποι πολλοί. Να αποχωριστείς. Τι όμως; Ποιόν; Μείζων αποχωρισμός κρίνεται εκείνος του εαυτού. Και εαυτός είναι -στην ωραία επικράτεια των ψυχικών κινήσεων- καθένας/κάθε τι που ζήσαμε και που το/ν έχουμε επενδύσει την αύρα της ιδιοπροσωπίας, με εκείνο το χρίσμα που ζωντανεύει τα περιγράμματα και κάνει την παρουσία μας ορατή στους άλλους, δωρίζοντας ένα πρώτο νόημα στην ύπαρξη. Συνέχεια